//CARL MENGER (1840-1921). SEGUNDA PARTE Por Óscar Rodríguez Carreiro

CARL MENGER . SEGUNDA PARTE

((1840-1921)

 – Por Óscar Rodríguez Carreiro –

 

 

 

  Na primeira parte dedicada á obra de Carl Menger destacamos as súas principais contribucións á teoría económica desenvolvidas en Principios de economía política e Investigacións sobre o método das ciencias sociais, especialmente a reflexión sobre o individualismo metodolóxico que conduciu á creación do método da praxeoloxía e o completo desenvolvemento da explicación subxectiva do valor e da determinación dos prezos coa creación do concepto da utilidade marxinal. Nesta segunda parte destacaremos as súas contribucións á teoría monetaria elaboradas en A orixe do diñeiro.

  Nesta obra, Menger proponse explicar o fenómeno económico da aparición do diñeiro, é dicir, a aparición de certas mercancías que se volven universalmente aceptadas como medio de intercambio. A pregunta á que Menger quere responder é: ¿por que os homes están disposto a aceptar unha mercancía que non necesitan a cambio dos produtos que ofrecen no mercado?[i]

  Como primeiro paso na súa investigación para responder a esa pregunta, Menger sinala as limitacións da economía de intercambio directo, aquela na que as persoas intentan obter directamente, a través do troco, os bens que necesitan. Neste tipo de economía, para que un individuo poida intercambiar os produtos que posúe por aqueles que quere, ten que producirse a feliz circunstancia de que atope a outra persoa que teña exactamente os produtos que el quere e desexe os produtos que el ofrece. Existen, ademais, outras dificultades da economía de troco, como cando a oferta e a demanda non coinciden cuantitativamente, cando se quere intercambiar unha mercancía indivisible por unha variedade de bens en posesión de diferentes persoas ou cando o intercambio refírese a mercancías demandadas en diferentes momentos e ofertadas por distintas persoas. Estas dificultades e limitacións da economía de intercambio directo supoñerían un obstáculo insuperable para o desenvolvemento do comercio e a produción de non existir unha solución ofrecida polo distinto grado de facilidade de intercambio das mercancías.

  Segundo Menger, o concepto da facilidade de intercambio das mercancías (o que actualmente se coñece como “liquidez”) é esencial para poder construír unha teoría do diñeiro. Menger sinala que nun mercado concreto non todos os bens presentan a mesma liquidez. Existen bens ou mercancías máis ou menos vendibles de acordo coa maior ou menor facilidade coas que podemos desprendernos delas en calquera momento aos actuais prezos de compra. Hai mercancías que se poden vender a prezos económicos en calquera momento e outras que requiren un gran tempo de espera. Hai mercancías que se poden vender en practicamente calquera cantidade mentres que outras só se poden vender a prezos económicos en pequenas cantidades.

 

Si se quere desprender de millo ou algodón nun mercado organizado, o vendedor estará en posición de facelo en practicamente calquera cantidade, no momento que desexe, ao prezo actual, ou como moito coa perda duns poucos centavos da suma total. Si é unha cuestión de desprenderse de grandes cantidades de roupa ou tecidos de seda, o vendedor normalmente terá que aceptar unha considerable porcentaxe de redución no prezo. Moito peor é o caso de alguén que nun momento determinado quere desprenderse de instrumentos astronómicos, espécimes anatómicos, escritos en sánscrito e outras tales mercancías dificilmente vendibles.[ii]

 

  Segundo Menger, o grado de liquidez dunha mercancía nun mercado concreto nun momento definido depende dunha serie de factores: 1) a cantidade de persoas que desexan esa mercancía e a intensidade dese desexo; 2) o poder adquisitivo desas persoas; 3) a cantidade dispoñible da mercancía en relación coa demanda total aínda insatisfeita; 4) a divisibilidade da mercancía; 5) o desenvolvemento do mercado, en especial da especulación; e 6) o número e natureza das limitacións sociais e políticas impostas ao consumo da mercancía en cuestión.[iii]

  Así mesmo, a liquidez das mercancías tamén se ve afectada por limitacións espaciais e temporais. Os límites espaciais están condicionados por elementos como a posibilidade de transporte das mercancías, os custos de transporte, o grado de desenvolvemento dos sistemas de transporte para diferentes categorías de bens e as diferenzas nas restricións impostas ao comercio. Os límites temporais están condicionados por elementos como o grado de flutuación da demanda dos bens, a súa durabilidade, o custo de almacenaxe e preservación, o tipo de interese, as restricións impostas ao comercio en distintos períodos de tempo, etc. Todas estas circunstancias “explican por que é posible desprenderse de certas mercancías con facilidade e seguridade en mercados concretos, é dicir, dentro de límites temporais e locais, en calquera momento e practicamente en calquera cantidade, a prezos que corresponden á situación económica xeral”.[iv]

  Segundo Menger, a orixe do diñeiro atópase no diferente grado de liquidez das distintas mercancías. O diñeiro apareceu de forma natural a partir da economía directa grazas ao feito de que nos centros de intercambio sempre existiu unha maior e máis constante demanda de certas mercancías. Nesta situación, as persoas que levan ao mercado as mercancías máis facilmente vendibles atópanse nunha posición favorable para realizar transaccións a prezos económicos con maior seguridade e rapidez. Isto incentiva ás persoas que non levan ao mercado mercancías facilmente vendibles a intentar adquirilas.

 

Nestas circunstancias, cando alguén acode ao mercado con bens non altamente vendibles, a principal idea que ten en mente é intercambialos non só por aqueles bens que necesite senón […] tamén por outros bens que, aínda que non os desexa persoalmente, son, con todo, máis vendibles que os seus.[v]

 

  Si unha persoa desta sociedade, que posúe unha mercancía concreta, digamos patacas, quere intercambiala por unha mercancía concreta, digamos zapatos, ten que atopar a unha persoa que posúa zapatos e que queira intercambialos por patacas. É dicir, tense que producir unha dobre coincidencia de intereses que pode resultar difícil si a súa mercancía non é altamente vendible. En cambio, si está disposto a intercambiar as patacas por outra mercancía que non desexe directamente, pero que teña unha demanda xeral e que sexa facilmente vendible, a posesión de devandita mercancía facilitaralle a procura de persoas que teñan o produto que desexa sen ter que atopar a unha que, especificamente, queira patacas.

 

Polo sinuoso camiño dun intercambio indirecto obtivo a posibilidade de cumprir o seu propósito de xeito máis seguro e económico que si se limitara ao intercambio directo.[vi]

 

  Así foi como apareceu o diñeiro, como unha mercancía valorada amplamente e que se converteu no medio xeral aceptado de intercambio. As mercancías que eran mellores candidatas para converterse no medio xeral de intercambio debían ter un alto rango de facilidade de venda, tanto en distintos períodos de tempo como en diferentes localizacións. De entre as mercancías apropiadas preferiríase aquelas moi valoradas, de demanda ampla e continua, que fosen duradeiras e fáciles de transportar e almacenar. Estas características asegurarían a capacidade de compra ao longo do tempo e do espazo sobre todos os bens de mercado a prezos económicos. Cando unha mercancía deste tipo era aceptada xeralmente como medio de intercambio convertíase en “diñeiro”.

  A longo prazo, os metais preciosos convertéronse na mercancía máis comunmente utilizada como medio xeral de intercambio. Menger sinala unha serie de razóns que explican este desenvolvemento histórico: 1) os metais preciosos son moi apreciados e teñen unha gran demanda; 2) están ben distribuídos xeográficamente e, en comparación cos outros metais, son fáciles de extraer e de traballar; 3) son escasos en relación cos requerimentos totais; 4) son facilmente divisibles; 5) teñen baixos custos de transporte; 6) teñen gran durabilidade; 7) teñen baixos custos de almacenaxe; 8) o seu ratio de intercambio por outras mercancías está sometido a menores flutuacións que as que existen entre o resto dos bens; 8) a súa homoxeneidade e consecuente facilidade coa que poden servir como res fungibiles en relacións de obrigación levaron a formas de contrato que facilitaron o comercio;[vii] e 9) o seu peso e calidade é fácil de controlar.[viii]

  Ao principio só un número limitado de persoas, aquelas con maior talento económico, dar conta das vantaxes do intercambio indirecto polos metais preciosos.

 

Baixo tales circunstancias, converteuse na idea principal na mente dos comerciantes máis habilidosos […] que o stock de bens destinados ao intercambio por outros bens debía expresarse primeiro en metais preciosos.[ix]

 

  Con todo, as vantaxes económicas que estes individuos obtiñan grazas a este modo de proceder conduciron a que fosen imitados polo resto, co que o uso de metais preciosos como medio de intercambio xeneralizouse. Deste xeito, a aparición do diñeiro foi “o resultado espontáneo, a consecuencia non premeditada, de esforzos individuais particulares dos membros dunha sociedade” e produciuse “sen convención, sen compulsión legal, ata sen preocupacións polo interese común”, requirindo unicamente o coñecemento de cada home dos seus intereses individuais.[x]

 

  Conclusións.

  Grazas á teoría de Menger, podemos entender a orixe do diñeiro e a relevancia que a súa aparición tivo na promoción do benestar humano como unha creación espontánea que facilita os intercambios e promove o comercio e a produción. O diñeiro “na súa orixe é unha institución social, non estatal”.[xi]

  Segundo Douglas French, o traballo de Menger puxo as bases sobre as que se levanta a teoría monetaria da escola austríaca e constitúe o precedente dos traballos sobre o mesmo tema que realizaron outros insignes autores como Mises, Hayek ou Rothbard.[xii]

 

 

[i] Carl Menger, On the Origins of Money (Auburn: Mises Institute, 2009), pp. 11-12.

[ii] Menger, On the Origins of Money, p. 25.

[iii] Menger, On the Origins of Money, p. 29.

[iv] Menger, On the Origins of Money, p. 33.

[v] Menger, On the Origins of Money, p. 34.

[vi] Menger, On the Origins of Money, p. 34.

[vii] Son fungibles aquellas cosas sustituibles por otras del mismo género en la misma cantidad. Desde el punto de vista comercial lo que realmente importa de estas cosas es su cantidad, siendo de poco valor la individualidad de las mismas.

[viii] Menger, On the Origins of Money, pp. 46-47.

[ix] Menger, On the Origins of Money, p. 48.

[x] Menger, On the Origins of Money, pp. 34-38.

[xi] Menger, On the Origins of Money, p. 51.

[xii] Douglas French, “Foreword”, pp. 7-10 en Carl Menger, On the Origins of Money (Auburn: Mises Institute, 2009).

……

 

2017-07-14T20:54:21+02:00July 14th, 2017|0 Comments

Leave A Comment