{"id":15998,"date":"2018-03-10T00:19:58","date_gmt":"2018-03-09T22:19:58","guid":{"rendered":"https:\/\/xoandelugo.org\/?p=15998\/"},"modified":"2018-03-10T00:19:58","modified_gmt":"2018-03-09T22:19:58","slug":"as-matematicas-ao-servizo-da-depredacion-oscar-r-carreiro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xoandelugo.org\/cy\/as-matematicas-ao-servizo-da-depredacion-oscar-r-carreiro\/","title":{"rendered":"AS MATEM\u00c1TICAS AO SERVIZO DA DEPREDACI\u00d3N &#8211; \u00d3scar R. Carreiro"},"content":{"rendered":"<div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-1 fusion-flex-container nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"background-color: rgba(255,255,255,0);background-position: center center;background-repeat: no-repeat;border-width: 0px 0px 0px 0px;border-color:#e2e2e2;border-style:solid;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start\" style=\"max-width:calc( 1200px + 0px );margin-left: calc(-0px \/ 2 );margin-right: calc(-0px \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-0 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\" style=\"background-position:left top;background-repeat:no-repeat;-webkit-background-size:cover;-moz-background-size:cover;-o-background-size:cover;background-size:cover;padding: 0px 0px 0px 0px;\"><div class=\"fusion-text fusion-text-1\" style=\"transform:translate3d(0,0,0);\"><h1 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #428fc9;\">AS MATEM\u00c1TICAS AO SERVIZO DA DEPREDACI\u00d3N<\/span><\/h1>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-2\" style=\"transform:translate3d(0,0,0);\"><h4 style=\"text-align: right;\"><span style=\"color: #428fc9;\"><em>\u00a0 \u00a0 &#8211;\u00a0\u00d3scar R. Carreiro &#8211;\u00a0 \u00a0<\/em><\/span><\/h4>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4 style=\"text-align: right;\"><span style=\"color: #428fc9;\"><em>\u00a0<\/em><\/span><\/h4>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-solid\" style=\"border-color:#ffe500;border-top-width:1px;\"><\/div><\/div><\/div><\/div><style type=\"text\/css\">.fusion-body .fusion-builder-column-0{width:100% !important;margin-top : 0px;margin-bottom : 20px;}.fusion-builder-column-0 > .fusion-column-wrapper {padding-top : 0px !important;padding-right : 0px !important;margin-right : 0px;padding-bottom : 0px !important;padding-left : 0px !important;margin-left : 0px;}@media only screen and (max-width:1024px) {.fusion-body .fusion-builder-column-0{width:100% !important;}.fusion-builder-column-0 > .fusion-column-wrapper {margin-right : 0px;margin-left : 0px;}}@media only screen and (max-width:640px) {.fusion-body .fusion-builder-column-0{width:100% !important;}.fusion-builder-column-0 > .fusion-column-wrapper {margin-right : 0px;margin-left : 0px;}}<\/style><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-1 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\" style=\"background-position:left top;background-repeat:no-repeat;-webkit-background-size:cover;-moz-background-size:cover;-o-background-size:cover;background-size:cover;padding: 0px 0px 0px 0px;\"><div class=\"fusion-text fusion-text-3\" style=\"transform:translate3d(0,0,0);\"><p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 As matem\u00e1ticas foron, historicamente, unha das ferramentas utilizadas polos Estados para facilitar o seu proceso de depredaci\u00f3n. Os Estados utilizaron as matem\u00e1ticas tanto para obter informaci\u00f3n sobre os recursos como para xustificar a s\u00faa propia existencia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 En canto aos fins pr\u00e1cticos, te\u00f1en unha longa historia. P\u00f3dese dicir que os inicios hist\u00f3ricos do uso depredador das matem\u00e1ticas at\u00f3panse no Antigo Exipto, onde os fara\u00f3ns lograron recompilar datos relativos \u00e1 poboaci\u00f3n e riqueza do pa\u00eds. De acordo con Her\u00f3doto, os fara\u00f3ns utilizaron a xeometr\u00eda para medir a superficie das terras de cultivo e establecer as\u00ed os tributos.<a href=\"#_edn1\" name=\"_ednref1\">[i]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 O exemplo m\u00e1is claro do uso das matem\u00e1ticas por parte do Estado at\u00f3pase no desenvolvemento da estat\u00edstica.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 Na \u00e9poca Moderna, o desenvolvemento da estat\u00edstica estar\u00e1 inevitablemente ligado co Estado e a pol\u00edtica. Podemos sinalar cinco puntos desta relaci\u00f3n: 1) a realizaci\u00f3n de censos por parte das monarqu\u00edas para co\u00f1ecer a poboaci\u00f3n e riqueza dun pa\u00eds, actividade ligada \u00e1 idea de soberan\u00eda e \u00e1 organizaci\u00f3n administrativa; 2) o mercantilismo, que promoveu a intensificaci\u00f3n do tipo anterior de investigaci\u00f3n. Colbert, por exemplo, multiplicar\u00eda as enquisas sobre artigos manufacturados, o comercio, a poboaci\u00f3n, etc.; 3) a aritm\u00e9tica pol\u00edtica, configurada en Inglaterra e que, aos prop\u00f3sitos mercantilistas, engade a f\u00e1bula de co\u00f1ecer cientificamente as leis que gobernan o desenvolvemento da sociedade; 4) a Staatekunde, pr\u00e1ctica alem\u00e1 que buscaba a descrici\u00f3n cuantitativa do Estado; 5) o c\u00e1lculo de probabilidades, que se utilizar\u00e1, en primeiro lugar en Francia, para o estudo de fen\u00f3menos cuxas causas son demasiado complexas para co\u00f1ecelos totalmente e facer posible a s\u00faa an\u00e1lise.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 As motivaci\u00f3ns para recolectar e estimar datos cuantitativos, como os dos censos ou as investigaci\u00f3ns sobre a industria ou o comercio, estaban relacionadas coa actividade recadatoria do Estado, as transacci\u00f3ns do comercio exterior ou a procura de co\u00f1ecemento sobre a poboaci\u00f3n. \u00c9 dicir, co\u00f1ecemento \u00fatil para a actividade extractiva e de control do Estado.<a href=\"#_edn2\" name=\"_ednref2\">[ii]<\/a> A introduci\u00f3n do pensamento cuantitativo para abordar cuesti\u00f3ns econ\u00f3micas e sociais coincide co desenvolvemento dos Estados nacionais. Os intereses econ\u00f3micos do monarca centran a atenci\u00f3n dun novo grupo de pensadores mercantilistas que buscan o aumento da riqueza do rei como fundamento do seu poder e xustifican a intervenci\u00f3n do Estado na econom\u00eda para regular o seu funcionamento.<a href=\"#_edn3\" name=\"_ednref3\">[iii]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 A fundamentaci\u00f3n do uso da estat\u00edstica ten a s\u00faa orixe na concepci\u00f3n baconiana da ciencia: s\u00f3 se deben utilizar conceptos derivados da experiencia que son os que permiten descubrir a estrutura interna tanto dos fen\u00f3menos naturais como dos sociais.<a href=\"#_edn4\" name=\"_ednref4\">[iv]<\/a> Cr\u00edase que, do mesmo xeito que se poden establecer leis da natureza que se cumpren con regularidade, p\u00f3dense determinar leis sociais, as cales descr\u00edbense como regularidades \u00fatiles para a administraci\u00f3n p\u00fablica.<a href=\"#_edn5\" name=\"_ednref5\">[v]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 Como unha evoluci\u00f3n das investigaci\u00f3ns mercantilistas, e en li\u00f1a coa concepci\u00f3n baconiana da ciencia, aparecer\u00e1 no s\u00e9culo XVII a \u201caritm\u00e9tica pol\u00edtica\u201d.<a href=\"#_edn6\" name=\"_ednref6\">[vi]<\/a> Devandito t\u00e9rmino foi acu\u00f1ado por Sir William Petty (1623-1687), f\u00edsico, m\u00fasico, m\u00e9dico, matem\u00e1tico e un dos primeiros econometras. A intenci\u00f3n de Petty, exposta na s\u00faa obra <em>Political Arithmetic<\/em> (1690), era documentar todos os compo\u00f1entes naturais, sociais e pol\u00edticos dun Estado para ter unha base s\u00f3lida sobre a que tomar decisi\u00f3ns e as\u00ed evitar controversias pol\u00edticas. Petty defin\u00eda a aritm\u00e9tica pol\u00edtica como o \u201carte de razoar con n\u00fameros sobre cousas relacionadas co goberno\u201d.<a href=\"#_edn7\" name=\"_ednref7\">[vii]<\/a> Propo\u00f1\u00eda obter datos e interpretar a realidade de xeito cuantitativo, como medio de asegurar a s\u00faa obxectividade e certidume. En Petty \u00e9 evidente unha gran influencia de Hobbes. Dita influencia convert\u00edao nun defensor f\u00e9rreo da soberan\u00eda do Estado, mostrando un gran interese polas cuesti\u00f3ns relacionadas con este, como as que ti\u00f1an que ver co financiamento p\u00fablico. Non \u00e9 sorprendente, xa que logo, que fose favorable aos impostos e que afirmase que eran beneficiosos para a sociedade, non s\u00f3 como medio de defensa da propiedade a trav\u00e9s do Estado, sen\u00f3n, tam\u00e9n, porque serv\u00edan para estimular a industria e o comercio.<a href=\"#_edn8\" name=\"_ednref8\">[viii]<\/a> Apoiaba que o Estado adoptase medidas que fomentaran o crecemento da poboaci\u00f3n porque consideraba a esta como unha fonte de riqueza para o Estado. Por cuesti\u00f3ns de interese pol\u00edtico, insist\u00eda na necesidade de recoller datos sobre a poboaci\u00f3n, a s\u00faa educaci\u00f3n ou as s\u00faas enfermidades. A an\u00e1lise destes datos servir\u00eda para cuantificar o potencial econ\u00f3mico dos territorios e para fixar os impostos.<a href=\"#_edn9\" name=\"_ednref9\">[ix]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 Petty estivo influ\u00eddo por John Graunt (1620-1674), que publicou, en 1662, <em>Natural and Political Observations in the London Bills of Mortality<\/em>, o que lle vale ser considerado o pai da demograf\u00eda. Graunt calculou frecuencias relativas, \u00e9 dicir, promedios, en relaci\u00f3n coa poboaci\u00f3n e a mortalidade, e detectou certas estabilidades. Este enfoque permanecer\u00eda como a principal idea da estat\u00edstica: buscar \u201cpromedios\u201d co obxectivo de detectar \u201cleis estables\u201d, tam\u00e9n chamadas \u201cleis estat\u00edsticas\u201d.<a href=\"#_edn10\" name=\"_ednref10\">[x]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 A pr\u00e1ctica alem\u00e1 da Staatekunde, do mesmo xeito que a aritm\u00e9tica pol\u00edtica, estaba relacionada coa arte de goberno.<a href=\"#_edn11\" name=\"_ednref11\">[xi]<\/a> A Staatekunde era unha disciplina narrativa e administrativa que buscaba describir o pa\u00eds e a sociedade para deducir a forza dun Estado e para facilitar as\u00ed o goberno dun pa\u00eds. A s\u00faa raz\u00f3n de ser era a descrici\u00f3n do pa\u00eds para o beneficio do goberno estatal.<a href=\"#_edn12\" name=\"_ednref12\">[xii]<\/a> Ademais de para prop\u00f3sitos pr\u00e1cticos, como determinar a poboaci\u00f3n e a riqueza para ter informaci\u00f3n precisa \u00e1 hora de extraer recursos, a estat\u00edstica foi utilizada para dar corpo \u00e1 entidade abstracta do Estado e para crear unha imaxe do espazo natural. As investigaci\u00f3ns estat\u00edsticas estaban baseadas na idea da naci\u00f3n como un obxecto que pod\u00eda ser co\u00f1ecido, medido, comparado e gobernado.<a href=\"#_edn13\" name=\"_ednref13\">[xiii]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 Na primeira metade do s\u00e9culo XIX, a Staatekunde evolucionou na direcci\u00f3n da aritm\u00e9tica pol\u00edtica. Sen deixar de ser unha pr\u00e1ctica administrativa entendeuse cada vez m\u00e1is como unha ciencia que deduc\u00eda patr\u00f3ns sobre a sociedade a partir de observaci\u00f3ns cuantificables. Ao integrar o c\u00e1lculo de probabilidade deuse a posibilidade de realizar afirmaci\u00f3ns universais a partir dun n\u00famero limitado de observaci\u00f3ns. Neste sentido era sobre todo estat\u00edstica social. O predominio das estat\u00edsticas oficiais durante o s\u00e9culo XIX determinou en gran medida a posici\u00f3n acad\u00e9mica da estat\u00edstica. Ensin\u00e1base nas Facultades de Dereito e moitos dos seus practicantes eran xuristas. Durante o s\u00e9culo XIX, a Staatekunde, determinaba como se produc\u00eda o \u201cverdadeiro\u201d co\u00f1ecemento e como se percib\u00eda a realidade. Isto influ\u00edu moito na metodolox\u00eda estat\u00edstica. Na versi\u00f3n estat\u00edstica da Staatekunde, s\u00f3 por medio de medici\u00f3ns ou descrici\u00f3ns exhaustivas pod\u00edase obter un \u201cco\u00f1ecemento verdadeiro\u201d ou unha representaci\u00f3n fiel da realidade. M\u00e1is tarde, por medio da aceptaci\u00f3n e integraci\u00f3n da aritm\u00e9tica pol\u00edtica e da teor\u00eda da probabilidade acept\u00e1ronse os estudos de mostras como m\u00e9todo de obter co\u00f1ecemento fiable, coa idea impl\u00edcita de que ata observaci\u00f3ns parciais pod\u00edan producir co\u00f1ecemento obxectivo. No s\u00e9culo XX, desenvolveuse a parte exclusivamente matem\u00e1tica da estat\u00edstica, e xa non se relacionaba unicamente cos fen\u00f3menos sociais e pol\u00edticos sen\u00f3n que se aplicaba nas ciencias naturais.<a href=\"#_edn14\" name=\"_ednref14\">[xiv]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 En Francia, os matem\u00e1ticos Sim\u00e9on Denis Poisson (1781-1840) e Pierre Simon Laplace (1749-1827) combinaron as ideas de Graunt e Petty coas ideas fundamentais do c\u00e1lculo de probabilidades, usando m\u00e9todos matem\u00e1ticos moito m\u00e1is sofisticados, como os teoremas l\u00edmite e a lei dos n\u00fameros xerais, para detectar \u201cleis estables\u201d e eliminar a variabilidade. As\u00ed, a aritm\u00e9tica pol\u00edtica converteuse nun c\u00e1lculo matem\u00e1tico baseado no concepto de probabilidade.<a href=\"#_edn15\" name=\"_ednref15\">[xv]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">S\u00a0 ir John Sinclair, en 1798, apropiouse para esta disciplina do t\u00e9rmino \u201cestat\u00edstica\u201d, que, como vimos, en Alema\u00f1a utiliz\u00e1base para referirse \u00e1 investigaci\u00f3n dun territorio para co\u00f1ecer a fortaleza dun Estado. Sinclair engadiu a isto a investigaci\u00f3n \u201cnos estados dun pa\u00eds, co prop\u00f3sito de determinar o quantum de felicidade gozado polos seus habitantes, e os medios da s\u00faa futura mellora\u201d.<a href=\"#_edn16\" name=\"_ednref16\">[xvi]<\/a> A transferencia no significado e na aplicaci\u00f3n da estat\u00edstica est\u00e1 relacionada co optimismo dentro das ciencias naturais e a s\u00faa extensi\u00f3n \u00e1s ciencias sociais. Como di Alain Desrosi\u00e8res:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">Ao mesmo tempo que o poder do estado, est\u00e1base desenvolvendo a noci\u00f3n optimista de que un racionalismo baseado tanto nas matem\u00e1ticas como nas observaci\u00f3ns emp\u00edricas pod\u00eda facer posible unha obxectividade- e, xa que logo, unha claridade- que eran asunto tanto de descrici\u00f3ns como de decisi\u00f3ns.<a href=\"#_edn17\" name=\"_ednref17\">[xvii]<\/a><\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 Pens\u00e1base que por medio da descrici\u00f3n cuantitativa descubrir\u00edanse as leis subxacentes. A idea da matematizaci\u00f3n do mundo, a posibilidade de obter un co\u00f1ecemento obxectivo, inequ\u00edvoco, e cun grado absoluto de certeza volveuse a meta tanto das ciencias naturais como das ciencias humanas e sociais. O \u00e9xito da f\u00edsica durante os s\u00e9culos XVII e XVIII alimentara a crenza de que os segredos da natureza pod\u00edan ser descifrados completamente. A estabilidade observada en moitos fen\u00f3menos demogr\u00e1ficos alimentou a crenza de que tam\u00e9n se poder\u00edan establecer \u201cleis da natureza\u201d para o comportamento humano.<a href=\"#_edn18\" name=\"_ednref18\">[xviii]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 Adolphe Quetelet (1796-1874), na s\u00faa obra <em>S\u00fbr l\u2019homme et lle d\u00e9veloppement de ses facult\u00e9s ou Essai de physique social<\/em>, aplicou a nova ciencia aos fen\u00f3menos sociais, definindo ao \u00abhome promedio\u00bb e inaugurando a sociolox\u00eda, que el chamou \u201cf\u00edsica social\u201d. Quetelet consider\u00e1base o Newton da sociolox\u00eda e pensaba que atopara a f\u00f3rmula para calcular a sociedade.<a href=\"#_edn19\" name=\"_ednref19\">[xix]<\/a> Quetelet reviviu o pensamento b\u00e1sico de que os m\u00e9todos estat\u00edsticos deber\u00edan producir leis significativas como o medio para alcanzar un maior grado de obxectividade. A f\u00edsica social buscaba desvelar as leis naturais que gobernaban o desenvolvemento da sociedade.<a href=\"#_edn20\" name=\"_ednref20\">[xx]<\/a> A idea de Graunt de buscar promedios alcanzou un novo cl\u00edmax na \u201cf\u00edsica social\u201d de Quetelet, centr\u00e1ndose en torno ao \u201chome promedio\u201d. Calquera desviaci\u00f3n do promedio humano defin\u00edase como un erro ou perturbaci\u00f3n e explic\u00e1base a trav\u00e9s da \u201clei do erro\u201d, a medida da probabilidade normal.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 Quetelet contribu\u00edu enormemente ao \u00e9xito da estat\u00edstica. En 1829, a s\u00faa colecci\u00f3n de datos sociais emp\u00edricos levou \u00e1 elaboraci\u00f3n do primeiro censo nacional en B\u00e9lxica e Holanda. Como presidente da Comisi\u00f3n Estat\u00edstica Central Belga fixo moito para inspirar a creaci\u00f3n das oficinas estat\u00edsticas en toda Europa e traballou para promover m\u00e9todos e terminolox\u00eda uniformes na recolecci\u00f3n e presentaci\u00f3n dos datos. Baixo o seu liderado levouse a cabo o primeiro dunha longa serie de congresos internacionais de estat\u00edstica en Bruxelas en 1853. A \u201cf\u00edsica social\u201d de Quetelet, coa s\u00faa aproximaci\u00f3n \u00e1 metodolox\u00eda das ciencias naturais, contribu\u00edu a mellorar a reputaci\u00f3n da estat\u00edstica.<a href=\"#_edn21\" name=\"_ednref21\">[xxi]<\/a> Grazas a iso produciuse a s\u00faa institucionalizaci\u00f3n xeneralizada. En Francia cr\u00e9ase en 1834 unha oficina xeral de Estat\u00edstica asignada ao ministerio de Comercio. En B\u00e9lxica en 1830. En Holanda en 1842. A primeira oficina xeral en Inglaterra en 1832. En Alema\u00f1a, a primeira cr\u00e9ase en Berl\u00edn en 1805 pero cada Estado alem\u00e1n foi creando oficinas en diferentes anos.<a href=\"#_edn22\" name=\"_ednref22\">[xxii]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 Ao longo do s\u00e9culo XIX, as estat\u00edsticas oficiais utiliz\u00e1ronse como un instrumento para informar aos pol\u00edticos e para guiar o desenvolvemento de pol\u00edticas e de tarefas gobernamentais xenerais. O uso das estat\u00edsticas ti\u00f1a un prop\u00f3sito pol\u00edtico cando non partidista.<a href=\"#_edn23\" name=\"_ednref23\">[xxiii]<\/a> A utilizaci\u00f3n da estat\u00edstica ti\u00f1a ademais a vantaxe de proporcionar xustificaci\u00f3ns sobre a toma de decisi\u00f3ns pol\u00edticas baseadas en datos supostamente obxectivos e cient\u00edficos. En Francia, a estat\u00edstica floreceu especialmente durante o r\u00e9xime napole\u00f3nico, que promoveu vigorosamente a recolecci\u00f3n de informaci\u00f3n con prop\u00f3sitos administrativos.<a href=\"#_edn24\" name=\"_ednref24\">[xxiv]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 En resumo, a estat\u00edstica partiu de distintas fontes, pero todas ti\u00f1an un nexo com\u00fan, o de servir como ferramenta aos Estados. Ben fose a aritm\u00e9tica pol\u00edtica de Petty, a Staatekunde alem\u00e1 ou o c\u00e1lculo de probabilidades aplicado \u00e1s ciencias sociais, esper\u00e1base da estat\u00edstica que facilitase a toma de decisi\u00f3ns pol\u00edticas.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">\u00a0 A utilidade da estat\u00edstica no aumento do poder estatal foi m\u00faltiple. Por unha banda serv\u00eda para motivos pr\u00e1cticos concretos, especialmente informaci\u00f3n \u00e1 que recorrer \u00e1 hora de recadar impostos. Por outra banda, serv\u00eda para reforzar a ilusi\u00f3n de que o Estado pod\u00eda recorrer a un co\u00f1ecemento cient\u00edfico inapelable \u00e1 hora de tomar decisi\u00f3ns, co\u00f1ecemento asentado na utilizaci\u00f3n da ciencia e do estudo de regularidades aplicado aos seres humanos. Un caso especial desta ilusi\u00f3n foi o desenvolvemento da falacia de que o Estado, por medio dun co\u00f1ecemento especial, pod\u00eda regular a vida econ\u00f3mica dun xeito calculable e predicible, liquidando a incerteza. A estat\u00edstica contribu\u00edu, tam\u00e9n, \u00e1 homoxeneizaci\u00f3n da sociedade (o que facilitaba o seu control), xa que calquera individuo deb\u00eda quedar representado no \u201chome promedio\u201d, consider\u00e1ndose as desviaci\u00f3ns como aberraci\u00f3ns da norma. Ademais, serv\u00eda para axudar a corporeizar o Estado creando a idea de que ti\u00f1a unha existencia inequ\u00edvoca e representable a trav\u00e9s da estat\u00edstica. As\u00ed, segundo di Silvana Patriarca:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">A raz\u00f3n de que pensemos nas sociedades modernas [\u2026] como agregados de grandes n\u00fameros, \u00e9 [\u2026] o resultado do ascenso da estat\u00edstica a un status hexem\u00f3nico como modo de representaci\u00f3n.<a href=\"#_edn25\" name=\"_ednref25\">[xxv]<\/a><\/span><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\"><\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n<p><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\"><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><style type=\"text\/css\">.fusion-body .fusion-builder-column-1{width:100% !important;margin-top : 0px;margin-bottom : 20px;}.fusion-builder-column-1 > .fusion-column-wrapper {padding-top : 0px !important;padding-right : 0px !important;margin-right : 0px;padding-bottom : 0px !important;padding-left : 0px !important;margin-left : 0px;}@media only screen and (max-width:1024px) {.fusion-body .fusion-builder-column-1{width:100% !important;}.fusion-builder-column-1 > .fusion-column-wrapper {margin-right : 0px;margin-left : 0px;}}@media only screen and (max-width:640px) {.fusion-body .fusion-builder-column-1{width:100% !important;}.fusion-builder-column-1 > .fusion-column-wrapper {margin-right : 0px;margin-left : 0px;}}<\/style><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-2 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\" style=\"background-position:left top;background-repeat:no-repeat;-webkit-background-size:cover;-moz-background-size:cover;-o-background-size:cover;background-size:cover;padding: 0px 0px 0px 0px;\"><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-double sep-solid\" style=\"border-color:#ffeb3b;border-top-width:1px;border-bottom-width:1px;\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-4\" style=\"transform:translate3d(0,0,0);\"><p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\">[i]<\/a> Her\u00f3doto, <em>Historia<\/em>, trad. Manuel Balasch (Madrid: C\u00e1tedra, 2004), p. 244.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref2\" name=\"_edn2\">[ii]<\/a> Jos\u00e9 Luis Navarro, Mar\u00eda Leticia Meseguer Santamar\u00eda, Jos\u00e9 Mond\u00e9jar Jim\u00e9nez, Manuel Vargas Vargas, \u201cLos inicios de la aritm\u00e9tica pol\u00edtica en la Inglaterra del siglo XVII\u201d, en <em>Historia de la probabilidad y estad\u00edstica<\/em>, ed. Jos\u00e9 Mar\u00eda Riob\u00f3o Almanzor y Irene Riob\u00f3o Lest\u00f3n, (Santiago de Compostela: A.H.E.P.E., 2011), p. 4.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref3\" name=\"_edn3\">[iii]<\/a> Navarro et al., \u201cLos inicios de la aritm\u00e9tica pol\u00edtica\u201d, p. 2.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref4\" name=\"_edn4\">[iv]<\/a> Navarro et al., \u201cLos inicios de la aritm\u00e9tica pol\u00edtica\u201d, p. 7.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref5\" name=\"_edn5\">[v]<\/a> Navarro et al., \u201cLos inicios de la aritm\u00e9tica pol\u00edtica\u201d, p. 8.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref6\" name=\"_edn6\">[vi]<\/a> Para a \u201caritm\u00e9tica pol\u00edtica\u201d ver Alain Desrosi\u00e8res, <em>The Politics of Large Numbers. A History of Statistical Reasoning<\/em> (Cambridge y Londres: Harvard University Press, 1998), pp. 23-25.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref7\" name=\"_edn7\">[vii]<\/a> Karen Fran\u00e7ois y Nele Bracke, \u201cTeaching Statistics in a Critical Way: Historical, Philosophical and Political Aspects of Statistics\u201d, <em>ICOTS-7<\/em> (2006): 4.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref8\" name=\"_edn8\">[viii]<\/a> Navarro et al., \u201cLos inicios de la aritm\u00e9tica pol\u00edtica\u201d, p. 5.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref9\" name=\"_edn9\">[ix]<\/a> Navarro et al., \u201cLos inicios de la aritm\u00e9tica pol\u00edtica\u201d, p. 6.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref10\" name=\"_edn10\">[x]<\/a> \u201cHistory of Statistics\u201c [recuperado el 07-04-2014], pp. 1-2, dispo\u00f1ible en <a href=\"http:\/\/encyclopedia.stochastikom.com\"><strong>http:\/\/encyclopedia.stochastikom.com<\/strong><\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref11\" name=\"_edn11\">[xi]<\/a> Ver Desrosi\u00e8res, <em>The Politics of Large Numbers<\/em>, pp. 19-23.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref12\" name=\"_edn12\">[xii]<\/a> Fran\u00e7ois y Bracke, \u201cTeaching Statistics in a Critical Way\u201d, p. 4.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref13\" name=\"_edn13\">[xiii]<\/a> Silvana Patriarca, <em>Numbers and Nationhood. Writing Statistics in Nineteenth-Century Italy<\/em> (Cambridge: Cambridge University Press, 1996), p. 7.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref14\" name=\"_edn14\">[xiv]<\/a> Fran\u00e7ois y Bracke, \u201cTeaching Statistics in a Critical Way\u201d, pp. 1-3.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref15\" name=\"_edn15\">[xv]<\/a> \u201cHistory of Statistics\u201d, p. 2.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref16\" name=\"_edn16\">[xvi]<\/a> Citado en \u201cHistory of Statistics\u201d, p. 3.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref17\" name=\"_edn17\">[xvii]<\/a> \u201cAt the same time as the power of the state, the optimistic notion was developing that a rationalism based both on mathematics and on empirical observations could make possible an objectivity -and therefore a clarity- that were both a matter of descriptions and decisions\u201d. Desrosi\u00e8res, <em>The Politics of Large Numbers<\/em>, p. 29.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref18\" name=\"_edn18\">[xviii]<\/a> Navarro et al., \u201cLos inicios de la aritm\u00e9tica pol\u00edtica\u201d, pp. 2-3.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref19\" name=\"_edn19\">[xix]<\/a> \u201cHistory of Statistics\u201d, p. 4.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref20\" name=\"_edn20\">[xx]<\/a> Fran\u00e7ois y Bracke, \u201cTeaching Statistics in a Critical Way\u201d, p. 3.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref21\" name=\"_edn21\">[xxi]<\/a> \u201cHistory of Statistics\u201d, p. 4.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref22\" name=\"_edn22\">[xxii]<\/a> Juan Ignacio Casal Lino, \u201cEstad\u00edstica: informaci\u00f3n para organizaci\u00f3n y conocimiento de los estados\u201d, en <em>Historia de la probabilidad y estad\u00edstica<\/em>, ed. Jose Mar\u00eda Riob\u00f3o Almanzor y Irene Riob\u00f3o Lest\u00f3n (Santiago de Compostela: A.H.E.P.E., 2011), p. 112. Ver tambi\u00e9n Patriarca<em> Numbers and Nationhood<\/em>, p. 1.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref23\" name=\"_edn23\">[xxiii]<\/a> Fran\u00e7ois y Bracke, \u201cTeaching Statistics in a Critical Way\u201d, p. 4.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref24\" name=\"_edn24\">[xxiv]<\/a> Patriarca, <em>Numbers and Nationhood<\/em>, p. 2.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #999999;\"><a href=\"#_ednref25\" name=\"_edn25\">[xxv]<\/a> \u201cThe reason why we think about modern societies [\u2026] as aggregates of large numbers, is [\u2026] the result of a very rise of statistics to a hegemonic status as a mode of representation\u201d. Patriarca, <em>Numbers and Nationhood<\/em>, p. 2.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><style type=\"text\/css\">.fusion-body .fusion-builder-column-2{width:100% !important;margin-top : 0px;margin-bottom : 20px;}.fusion-builder-column-2 > .fusion-column-wrapper {padding-top : 0px !important;padding-right : 0px !important;margin-right : 0px;padding-bottom : 0px !important;padding-left : 0px !important;margin-left : 0px;}@media only screen and (max-width:1024px) {.fusion-body .fusion-builder-column-2{width:100% !important;}.fusion-builder-column-2 > .fusion-column-wrapper {margin-right : 0px;margin-left : 0px;}}@media only screen and (max-width:640px) {.fusion-body .fusion-builder-column-2{width:100% !important;}.fusion-builder-column-2 > .fusion-column-wrapper {margin-right : 0px;margin-left : 0px;}}<\/style><\/div><style type=\"text\/css\">.fusion-body .fusion-flex-container.fusion-builder-row-1{ padding-top : 0px;margin-top : 0px;padding-right : 0px;padding-bottom : 0px;margin-bottom : 0px;padding-left : 0px;}<\/style><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-15998","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artigos-cy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xoandelugo.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15998","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xoandelugo.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xoandelugo.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xoandelugo.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xoandelugo.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15998"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/xoandelugo.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15998\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16002,"href":"https:\/\/xoandelugo.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15998\/revisions\/16002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xoandelugo.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15998"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xoandelugo.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15998"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xoandelugo.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15998"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}