{"id":15040,"date":"2017-07-28T23:14:40","date_gmt":"2017-07-28T21:14:40","guid":{"rendered":"https:\/\/xoandelugo.org\/?p=15040\/"},"modified":"2021-03-09T03:21:55","modified_gmt":"2021-03-09T01:21:55","slug":"eugen-von-bohm-bawerk-1851-1914-primeira-parte-por-oscar-rodriguez-carreiro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xoandelugo.org\/cy\/eugen-von-bohm-bawerk-1851-1914-primeira-parte-por-oscar-rodriguez-carreiro\/","title":{"rendered":"EUGEN VON B\u00d6HM-BAWERK (1851-1914). PRIMEIRA PARTE. Por \u00d3scar Rodr\u00edguez Carreiro"},"content":{"rendered":"

Vida.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0 Eugen von B\u00f6hm-Bawerk foi un economista austr\u00edaco, profesor universitario, ministro de finanzas e un dos fundadores da escola austr\u00edaca de econom\u00eda.<\/span><\/p>\n

\u00a0 Naceu en Brno en 1852 no seo dunha familia aristocr\u00e1tica acomodada.[i]<\/a> Estudou Dereito na universidade de Viena e, a\u00ednda que non foi alumno directo de Carl Menger, estivo profundamente influ\u00eddo pola lectura dos Principios de econom\u00eda pol\u00edtica<\/em>. Segundo Schumpeter, era \u201ctan completamente un disc\u00edpulo entusiasta de Menger que non \u00e9 necesario buscar outras influencias\u201d.[ii]<\/a> Logo de graduarse empezou a traballar no Ministerio de Finanzas en 1872, onde se lle permitiu completar a s\u00faa formaci\u00f3n en econom\u00eda e ciencias sociais estudando nas universidades de Heidelberg, Leipzig e Jena. Finalizou o seu doutorado en 1875. En 1880 ocupou un posto de profesor en Viena. Ao ano seguinte trasladouse a Innsbruck, onde deu clases na universidade.<\/span><\/p>\n

\u00a0 En 1895 foi nomeado ministro de finanzas, cargo que ocupar\u00eda noutras d\u00faas ocasi\u00f3ns (de 1897 a 1898 e de 1900 a 1904). Nese posto caracterizouse pola defensa dos orzamentos equilibrados, o baixo gasto p\u00fablico, os baixos impostos e un s\u00f3lido sistema monetario, alertando dos perigos do gasto p\u00fablico e o endebedamento como o cami\u00f1o m\u00e1is seguro \u00e1 ru\u00edna econ\u00f3mica. Promoveu unha reforma fiscal que reduciu a carga impositiva, contribu\u00edu \u00e1 eliminaci\u00f3n do subsidio ao azucre e foi un firme defensor do patr\u00f3n ouro.<\/span><\/p>\n

\u00a0 En 1904 abandonou o seu posto como ministro de finanzas e volveu ao ensino, impartindo clases de econom\u00eda na universidade de Viena ata a s\u00faa morte en 1914, onde tivo como alumnos, entre outros, a Joseph Schumpeter e Ludwig von Mises. En opini\u00f3n deste \u00faltimo<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

Eugen von B\u00f6hm-Bawerk permanecer\u00e1 inesquecible para todos aqueles que o co\u00f1eceron. Os estudantes que tiveron a fortuna de ser membros do seu seminario [na universidade de Viena] nunca perder\u00e1n o que ga\u00f1aron do contacto con esta gran mente. Para os pol\u00edticos que estiveron en contacto con este gran home de estado, a s\u00faa extrema honestidade, altru\u00edsmo e dedicaci\u00f3n ao deber seguir\u00e1n constitu\u00edndo un deslumbrante exemplo.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0 E, segundo Schumpeter<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

Non s\u00f3 foi unha das m\u00e1is brillantes figuras na vida cient\u00edfica da s\u00faa \u00e9poca sen\u00f3n tam\u00e9n un exemplo da especie m\u00e1is rara de home de estado, un gran ministro de finanzas [\u2026] Como cient\u00edfico escolleu a m\u00e1is dif\u00edcil tarefa baixo as m\u00e1is dif\u00edciles circunstancias, sen importarlle o aplauso ou o \u00e9xito. Como servidor p\u00fablico enfrontouse \u00e1 m\u00e1is dif\u00edcil e ingrata tarefa da pol\u00edtica, a tarefa de defender principios financeiros s\u00f3lidos.[iii]<\/a><\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0 En canto \u00e1 relevancia de B\u00f6hm-Bawerk, Richard M. Ebeling ten palabras igualmente eloxiosas.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

\u00a0 As s\u00faas contribuci\u00f3ns \u00e1 teor\u00eda econ\u00f3mica e \u00e1 pol\u00edtica econ\u00f3mica sit\u00faano como un dos m\u00e1is grandes economistas de todos os tempos, as\u00ed como un exemplo de home con principios e de integridade inquebrantable que na area pol\u00edtica loitou incansablemente polo libre mercado e o goberno limitado.[iv]<\/a><\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0 Obra.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0 Metodoloxicamente, B\u00f6hm-Bawerk continuou os pasos de Carl Menger establecendo os cimentos da escola austr\u00edaca de econom\u00eda a trav\u00e9s do uso do individualismo metodol\u00f3xico e do razoamento l\u00f3xico-deductivo. O seu m\u00e9todo favorito para entender as relaci\u00f3ns l\u00f3xicas entre os actores e entre os fen\u00f3menos econ\u00f3micos era a creaci\u00f3n de construci\u00f3ns hipot\u00e9ticas (abstracci\u00f3ns mentais) das que intentaba illar certas variables cualitativas.<\/span><\/p>\n

\u00a0 Dentro das s\u00faas maiores contribuci\u00f3ns \u00e1 ciencia econ\u00f3mica incl\u00faense unha explicaci\u00f3n detallada de como a utilidade marxinal determina os prezos, unha refutaci\u00f3n da teor\u00eda da explotaci\u00f3n marxista, unha teor\u00eda da preferencia temporal do interese e unha an\u00e1lise da produci\u00f3n e da estrutura de capital na que presta especial atenci\u00f3n ao elemento temporal.[v]<\/a><\/span><\/p>\n

\u00a0 Nesta primeira parte dedicada \u00e1 obra de B\u00f6hm-Bawerk centrar\u00e9monos nesta \u00faltima contribuci\u00f3n tal e como a expuxo no seu libro A teor\u00eda positiva do capital<\/em> (publicada orixinalmente en 1889).<\/span><\/p>\n

\u00a0 Na teor\u00eda positiva, B\u00f6hm-Bawerk chama \u201ccapital\u201d aos medios que serven para a adquisici\u00f3n de bens[vi]<\/a> e faise d\u00faas preguntas en relaci\u00f3n a este como medio de produci\u00f3n: 1) \u00bfcomo se orixina?; e, 2) \u00bfcal \u00e9 a natureza do seu traballo produtivo? Ser\u00e1n estas as preguntas que intente responder por medio da s\u00faa an\u00e1lise.[vii]<\/a><\/span><\/p>\n

\u00a0 Seguindo a an\u00e1lise causal de Menger, B\u00f6hm-Bawerk afirma que toda a produci\u00f3n humana busca obter bens para o consumo e que estes, para existir, dependen de condici\u00f3ns f\u00edsicas e est\u00e1n suxeitos a leis naturais. Para obtelos debemos conseguir unha combinaci\u00f3n de forzas activas que resulten no obxecto desexado. A forma na que obtemos control das forzas naturais \u00e9 por medio da outra rama da nosa capacidade produtiva: os nosos propios poderes persoais. Po\u00f1emos o noso traballo en todo tipo de sabias combinaci\u00f3ns cos procesos naturais. Deste xeito, as \u00fanicas forzas produtivas que temos na produci\u00f3n son a Terra e o Traballo.[viii]<\/a> B\u00f6hm-Bawerk enfatiza isto para desmarcarse daquelas an\u00e1lises do capital que o consideran como unha forza produtiva independente.<\/span><\/p>\n

\u00a0 Para constru\u00edr bens para o consumo, o ser humano pode tomar dous cami\u00f1os: pode combinar as forzas produtivas entre si, de forma que o ben desexado emerxa como resultado da combinaci\u00f3n, ou pode tomar un cami\u00f1o indirecto, e realizar primeiro un ben que non sirva de forma directa para o consumo e, con axuda deste ben, producir o ben que realmente desexa. B\u00f6hm-Bawerk utiliza o exemplo da construci\u00f3n dun bote e unha rede para a pesca sistem\u00e1tica. Este tipo de bens corresp\u00f3ndense co que Menger chamaba \u201cbens de ordes m\u00e1is altas\u201d, aqueles que non serv\u00edan directamente para a satisfacci\u00f3n dunha necesidade. B\u00f6hm-Bawerk chama \u201ccapitalista\u201d a este \u00faltimo sistema de produci\u00f3n, porque a s\u00faa caracter\u00edstica consiste no uso de bens de capital que, como vimos anteriormente, definiu como un conxunto de produtos que serven como medios para a adquisici\u00f3n de bens. Estes m\u00e9todos capitalistas de produci\u00f3n te\u00f1en a vantaxe dunha maior produtividade t\u00e9cnica. Co mesmo gasto de poderes produtivos primarios (Terra e Traballo) poden producirse m\u00e1is ou mellores bens. A adopci\u00f3n de m\u00e9todos capitalistas ten a desvantaxe do sacrificio de tempo. Os cami\u00f1os indirectos de produci\u00f3n son frut\u00edferos pero longos; proporcionan, ou ben m\u00e1is bens, ou ben mellores bens de consumo, pero nun per\u00edodo m\u00e1is longo de tempo.[ix]<\/a><\/span><\/p>\n

\u00a0 Todos os bens de consumo que produce o home existen a trav\u00e9s da cooperaci\u00f3n do poder humano coas forzas naturais. Estas \u00faltimas son, en parte econ\u00f3micas, en parte libres (estas forzas libres ser\u00edan aquelas que, segundo Menger, existen en cantidade superior aos requerimentos humanos). Por medio destas forzas produtivas primarias o ser humano pode producir os bens de consumo que desexa, ben inmediatamente, ou ben por medio de produtos intermedios chamados \u201ccapital\u201d. O \u00faltimo m\u00e9todo demanda un sacrificio de tempo pero ten a vantaxe dunha maior cantidade de produto.[x]<\/a> Cada peza de capital \u00e9, en certa medida, un almac\u00e9n de forzas naturais \u00fatiles, cuxo traballo axuda a levar a bo t\u00e9rmino o proceso de produci\u00f3n intermedio no curso do cal a peza de capital apareceu.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

O capital non d\u00e1 un impulso independente; s\u00f3 transmite o impulso dado polas forzas produtivas orixinais.[xi]<\/a><\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0 Segundo B\u00f6hm-Bawerk, o capital \u00e9 a causa de que a xente poida non s\u00f3 completar con \u00e9xito os procesos no curso dos cales apareceu o capital actualmente existente sen\u00f3n tam\u00e9n adoptar novos m\u00e9todos de produci\u00f3n. O stock de capital arroxa cada ano una certa cantidade das s\u00faas constitu\u00edntes que acaban de completar o seu estado transitorio e convert\u00e9ronse en bens acabados que est\u00e1n colocados a disposici\u00f3n do actual per\u00edodo econ\u00f3mico para prop\u00f3sitos de consumo inmediato. Desta forma, canto maior \u00e9 o stock de capital, maior a parte que toman as forzas produtivas do pasado na provisi\u00f3n de medios de consumo para o presente, e menos se utilizan no presente as forzas actuais, e quedan libre deste xeito para o servizo do futuro, \u00e9 dicir, para o investimento en procesos produtivos. Xa que logo, \u00e9 necesario posu\u00edr tanto capital como para cubrir (mentres se cambia gradualmente en bens de consumo) a demanda do presente e do futuro pr\u00f3ximo para deixar as actuais forzas produtivas libres para o investimento en produtos intermedios do tipo requirido.[xii]<\/a><\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00c9 dicir, o que B\u00f6hm-Bawerk est\u00e1 remarcando \u00e9 que os medios de capital son medios para a obtenci\u00f3n de fins, que son os bens de consumo, e dado que para a s\u00faa produci\u00f3n utiliz\u00e1ronse forzas produtivas primarias (Terra e Traballo), son, en realidade, como unha especie de almacenaxe destas forzas produtivas que axudar\u00e1n na tarefa de producir bens de consumo. \u00c9 por iso que di que se atopan en estado transitorio ata que se transforman en bens listos para o consumo.<\/span><\/p>\n

\u00a0 Necesitamos bens de consumo antes de poder afrontar medios indirectos de produci\u00f3n, ben sexa na forma de stocks acabados de bens xa listos para consumir, ben na forma transitoria de produtos intermedios. O capital \u00e9 un produto intermedio da Terra e o Traballo. A s\u00faa orixe, a s\u00faa existencia, a s\u00faa acci\u00f3n subsecuente non son sen\u00f3n etapas na continua actividade dos verdadeiros elementos produtivos, que o fan todo de principio a fin na formaci\u00f3n dos bens de consumo. A \u00fanica distinci\u00f3n \u00e9 que estes verdadeiros elementos produtivos (Terra e Traballo), en ocasi\u00f3ns, fano todo dunha vez e, noutras, fano en varias etapas. Neste \u00faltimo caso, a finalizaci\u00f3n de cada etapa est\u00e1 marcada pola aparici\u00f3n dun produto intermedio, e as\u00ed \u00e9 como se crea o capital. Para B\u00f6hm-Bawerk non \u00e9 correcto elevar as etapas intermedias que toman a forma de capital en axentes independentes de produci\u00f3n \u00e1 beira da Terra e o Traballo.[xiii]<\/a><\/span><\/p>\n

\u00a0 En canto \u00e1 formaci\u00f3n de capital, ten lugar do seguinte xeito: o home aforra bens de consumo e, desa forma, aforra forzas produtivas coas que pode producir o capital que ser\u00e1 finalmente utilizado para aumentar a produci\u00f3n. Por iso, antes de que o capital poida formarse, as forzas produtivas necesarias para facelo deben aforrarse limitando os momentos de goce (consumo).[xiv]<\/a> O exemplo que B\u00f6hm-Bawerk emprega \u00e9 o de Robinson Crusoe. Si imaxinamos que Crusoe at\u00f3pase abandonado na s\u00faa illa sen ferramentas nin armas, a \u00fanica forma que ten de producir para a s\u00faa subsistencia \u00e9 por medio da combinaci\u00f3n directa do seu traballo coa Terra, por exemplo recollendo bagas salvaxes. A cantidade de forzas produtivas que Crusoe controla diariamente \u00e9 equivalente a un d\u00eda de traballo e supo\u00f1amos que consiste en dez horas de traballo. Si con esas dez horas de traballo s\u00f3 pode reunir unha cantidade suficiente de bagas para manterse vivo ent\u00f3n \u00e9 imposible que poida proceder \u00e1 formaci\u00f3n de capital. Pero si imaxinamos que con nove horas de traballo pode recoller unha cantidade suficiente para garantir a s\u00faa subsistencia, coa d\u00e9cima hora pode afrontar dous modos de conduta. Pode recoller bagas para consumir tam\u00e9n, ou pode absterse diso e no seu lugar utilizar dita hora para a creaci\u00f3n dun arco e unhas frechas (por exemplo). Ou po\u00f1\u00e1molo doutro xeito. Imaxinemos que dedica as dez horas de traballo \u00e1 recolecci\u00f3n de bagas pero que cada d\u00eda s\u00f3 consume o produto de nove horas de traballo. Ao cabo de nove d\u00edas aforrar\u00eda o suficiente n\u00famero de bagas para cubrir o consumo dun d\u00eda. Poder\u00eda dedicar ese d\u00eda \u00e1 folganza, co que ao finalizar devandito d\u00eda atopar\u00edase na mesma situaci\u00f3n, ou pode dedicar ese d\u00eda libre \u00e1 construci\u00f3n do arco e as frechas. \u00c9 o aforro o que lle permite afrontar a formaci\u00f3n de capital. Agora que disp\u00f3n de capital, pode empregalo para aumentar a s\u00faa produci\u00f3n utilizando o arco para cazar. \u00c9 o m\u00e9todo indirecto de produci\u00f3n, pasando pola etapa intermedia da creaci\u00f3n do capital, o que lle permite aumentar a s\u00faa produci\u00f3n. Pero si Crusoe dedica ese capital exclusivamente ao aumento temporal da s\u00faa produci\u00f3n para o consumo, tarde ou cedo gastarase o capital (o arco e as frechas neste exemplo). Para manter o capital en existencia, repar\u00e1ndoo ou substitu\u00edndoo, hai que dedicar ao servizo do futuro polo menos tanto das forzas produtivas do per\u00edodo actual como as que gastou de forzas produtivas antigas. \u00c9 dicir, debe repetir o proceso que lle permitiu a primeira creaci\u00f3n de capital, debe volver a aforrar para dedicar tempo \u00e1 reparaci\u00f3n do arco ou \u00e1 construci\u00f3n dun novo. Para que sexa posible un incremento do capital, mediante, por exemplo, a construci\u00f3n dunha barca e unha rede para pescar, unha maior proporci\u00f3n das forzas produtivas actuais deben ser transferidas do consumo no presente ao servizo do futuro.[xv]<\/a><\/span><\/p>\n

\u00a0 Di B\u00f6hm-Bawerk que, nunha organizaci\u00f3n individualista da sociedade, son os empresarios os que deciden como deben ser empregadas as forzas produtivas, segundo avanzan anualmente, e, as\u00ed, deciden a direcci\u00f3n que toma a produci\u00f3n no seu conxunto. Pero B\u00f6hm-Bawerk enfatiza o feito de que os empresarios non deciden a pracer, sen\u00f3n seguindo os impulsos que marcan os prezos dos produtos. Estenden a produci\u00f3n al\u00ed onde a demanda promete un prezo proveitoso e rec\u00f3rtana naquela clase de bens onde os prezos caen. A extensi\u00f3n e a contracci\u00f3n da oferta contin\u00faan ata que a produci\u00f3n ad\u00e1ptase ao desexo de bens concretos. Por iso, en \u00faltima instancia, son os consumidores os que dirixen a produci\u00f3n.[xvi]<\/a><\/span><\/p>\n

\u00a0 B\u00f6hm- Bawerk destaca a conexi\u00f3n entre o aforro e a formaci\u00f3n de capital. Si ning\u00fan individuo aforra, non se pode acumular capital, porque o gran consumo forza aos produtores, por medio do impulso dos prezos, a empregar as forzas produtivas de tal modo que o produto da capacidade produtiva \u00e9 demandado e utilizado na formaci\u00f3n de bens de consumo, non quedando dispo\u00f1ible ningunha forza produtiva para o incremento de capital. Pero si os individuos aforran, a menor demanda compele aos empresarios a dispo\u00f1er de forma distinta das forzas produtivas; unha menor cantidade de forzas son postas ao servizo do presente e, deste xeito, increm\u00e9ntase a suma das forzas produtivas que se atopar\u00e1 en forma de produtos intermedios, \u00e9 dicir, incrementarase o capital con vistas a un maior consumo no futuro.[xvii]<\/a> A outra posibilidade ser\u00eda que os individuos consumisen m\u00e1is do que ga\u00f1an, o que levar\u00eda \u00e1 diminuci\u00f3n do capital da comunidade. Sen aforro non se pode crear ou incrementar o capital. O aforro \u00e9 tan indispensable como o traballo \u00e1 hora da formaci\u00f3n do capital,[xviii]<\/a> e, a\u00ednda que non \u00e9 un medio de produci\u00f3n, \u00e9 un dos motivos que deciden a direcci\u00f3n da produci\u00f3n.[xix]<\/a> \u00c9 por medio do aforro que se pode alargar a estrutura de produci\u00f3n e que se poden dedicar m\u00e1is recursos \u00e1 creaci\u00f3n de bens intermedios que se atopan m\u00e1is lonxe da s\u00faa transformaci\u00f3n en bens de consumo, de forma que se ampl\u00ede a estrutura de produci\u00f3n e se ampl\u00ede tam\u00e9n a produtividade de devandita estrutura.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n<\/div><\/div><\/div>