{"id":14994,"date":"2017-07-21T21:04:55","date_gmt":"2017-07-21T19:04:55","guid":{"rendered":"https:\/\/xoandelugo.org\/?p=14994\/"},"modified":"2021-03-09T03:24:40","modified_gmt":"2021-03-09T01:24:40","slug":"luis-de-molina-1535-1601-por-ignacio-almara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xoandelugo.org\/cy\/luis-de-molina-1535-1601-por-ignacio-almara\/","title":{"rendered":"LUIS DE MOLINA (1535 \u2013 1601). Por Ignacio Almar\u00e1"},"content":{"rendered":"

En 1535, o mesmo ano en que Francisco Pizarro funda a actual cidade de Lima e o rei Carlos I, no seu af\u00e1n expansionista, toma T\u00fanez, nace Lu\u00eds de Molina no seo dunha familia nobre.[i]<\/a><\/span><\/p>\n

\u00a0 Fillo de Diego de Orej\u00f3n e Muela e Ana Garc\u00eda de Molina, estuda na s\u00faa mocidade literatura latina. Posteriormente marcha cara a Salamanca onde comeza estudos de dereito, os cales abandona, e pasa a Alcal\u00e1, onde comeza a estudar dial\u00e9ctica. No ano 1553 \u00fanese \u00e1 recentemente formada Compa\u00f1\u00eda de Xes\u00fas como novizo, onde se ordena sacerdote en 1561.<\/span><\/p>\n

\u00a0 A Compa\u00f1\u00eda env\u00edao a Portugal, onde estuda artes en Coimbra e posteriormente pasa a estudar teolox\u00eda, estudos que continuar\u00e1 en \u00c9vora. \u00c9 neste \u00faltimo lugar onde obt\u00e9n a c\u00e1tedra de teolox\u00eda e explica e ensina a Suma Teol\u00f3xica de Santo Tomas de Aquino.<\/span><\/p>\n

\u00a0 Entre 1584 e 1591 ded\u00edcase a completar as s\u00faas obras en Lisboa. \u00c9 neste per\u00edodo no que escribe a s\u00faa soada Concordia liberi arbitrii cum grati\u00e6 donis, diuina pr\u00e6scientia, prouidentia, pr\u00e6destinatione, et reprobatione ad nonnullos prim\u00e6 partis Diui Thom\u00e6<\/em> (Concordia do libre albedr\u00edo cos dons da graza, a presciencia divina, a providencia, a predestinaci\u00f3n e a reprobaci\u00f3n en relaci\u00f3n a alg\u00fans artigos da Primeira Parte de Santo Tomas), ou simplemente Concordia<\/em>, onde establece unha resposta que concilia o libre albedr\u00edo defendido pola doutrina cat\u00f3lica coa omnisciencia e omnipotencia divina, a trav\u00e9s do que denominaba ciencia media.<\/span><\/p>\n

\u00a0 Pouco despois regresa a Cuenca onde termina tres dos seis volumes do seu magnum opus, De iustitia et iure<\/em> onde fai unha defensa da liberdade individual e dos dereitos de propiedade. Os outros tres volumes publ\u00edcanse postumamente xa que Lu\u00eds de Molina morre en 1601 \u00e1 idade de 66 anos na s\u00faa cidade de orixe.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0 Pensamento e obra. <\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0 As achegas intelectuais de Molina son moitas e en diversos campos, como o dereito, a econom\u00eda e a teolox\u00eda.<\/span><\/p>\n

\u00a0 No campo do dereito cabo destacar a defensa do dereito natural e os dereitos de propiedade, onde atacaba a visi\u00f3n \u201cpasiva\u201d de dereitos de propiedade, no cal consid\u00e9rase que un pos\u00fae certos dereitos sobre as cousas, xa que se lle deben.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

Cando dicimos [\u2026] que algu\u00e9n ten un ius<\/em> sobre algo, non queremos dicir que se lle deba nada, sen\u00f3n que ten unha facultade cara a iso, cuxo impedimento causar\u00edalle dano. Deste xeito dicimos que algu\u00e9n ten un ius <\/em>cara \u00e1s s\u00faas propias cousas como consumir a s\u00faa propia comida – isto \u00e9, que si \u00e9 impedido estarase incorrendo en danos e inxustizas cara a el – do mesmo xeito que un pobre ten o ius<\/em> de pedir esmola, un mercador ten o ius<\/em> de vender as s\u00faas mercanc\u00edas.[ii]<\/a><\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0 Como vemos, Molina defende unha visi\u00f3n activa da propiedade segundo a cal, o dereito sobre as cousas non \u00e9 unha demanda de obter algo que se lle debe de antem\u00e1n, sen\u00f3n \u00e9 o dereito de poder gozar da propiedade dun libremente, sen ser prexudicado. Mentres que desde un punto de vista pasivo dir\u00edase que o pobre ten o dereito a recibir esmolas, Molina dinos que o pobre \u00e9 libre de pedir esmola, xa que pode dispo\u00f1er do seu corpo como desexe, e ao impedirlle facelo caeriamos en inxustiza. Da mesma forma, un comerciante \u00e9 libre de po\u00f1er as s\u00faas mercanc\u00edas en venda, xa que lle son propias.<\/span><\/p>\n

\u00a0 Ademais disto, Lu\u00eds de Molina fixo achegas no campo da determinaci\u00f3n de prezos, alegando que o prezo xusto \u00e9 aquel prezo fixado comunmente polos intervenientes na negociaci\u00f3n e que os prezos obedec\u00edan a leis de oferta e demanda. \u00c9 importante apuntar neste sentido que Molina chegou a afirmar que o prezo unitario de venda dun ben ser\u00eda maior si ese ben se vendese de poucas en poucas unidades por un comerciante polo mi\u00fado, e que ser\u00eda menor si produc\u00edsese unha venda a granel antes de chegar ao comerciante polo mi\u00fado.<\/span><\/p>\n

\u00a0 Neste campo op\u00faxose fortemente \u00e1 fixaci\u00f3n de prezos por parte dos monarcas, dicindo que os efectos da fixaci\u00f3n de prezos ser\u00edan atroces, levando \u00e1s xentes \u00e1 precariedade e a escaseza, xa que hab\u00eda que respectar o proceso de formaci\u00f3n natural que obedece \u00e1 demanda e oferta dos bens.<\/span><\/p>\n

\u00a0 Os esforzos de Molina na an\u00e1lise dos prezos lev\u00e1ronlle tam\u00e9n a considerar o papel do di\u00f1eiro no establecemento de prezos. Neste sentido, escribiu:<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

As\u00ed como unha abundancia de bens leva a unha ca\u00edda de prezos (a cantidade de di\u00f1eiro e n\u00famero de mercadores sendo constante), unha abundancia de di\u00f1eiro fai que estes se incrementen (asumindo que a cantidade de bens e mercadores mantense constante). Isto d\u00e9bese a que o di\u00f1eiro por si mesmo perde o seu valor para o prop\u00f3sito de compra e comparaci\u00f3n de bens. As\u00ed vemos que en Espa\u00f1a o poder adquisitivo do di\u00f1eiro \u00e9 moito m\u00e1is baixo debido \u00e1 s\u00faa abundancia do que era 80 anos atr\u00e1s. Unha cousa que poder\u00eda ser comprada por dous ducados nese tempo agora vale cinco, seis ou ata m\u00e1is. Os salarios subiron na mesma proporci\u00f3n, e as\u00ed tam\u00e9n os dotes, o prezo dos inmobles, os ingresos e outras cousas.[iii]<\/a><\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0 Ademais de introducir a expresi\u00f3n \u201cpermanecendo o resto de cousas igual\u201d (ou ceteris paribus<\/em>), Molina non s\u00f3 afirma que un aumento da oferta de di\u00f1eiro far\u00e1 que os prezos dos bens suban, sen\u00f3n que di que soben porque o valor deste cae para o prop\u00f3sito de compra e comparaci\u00f3n de bens. \u00c9 dicir, non acepta unha visi\u00f3n mecanicista do proceso, sen\u00f3n que introduce un compo\u00f1ente teleol\u00f3xico, dependente da acci\u00f3n dos homes.<\/span><\/p>\n

\u00a0 No tema de banca tam\u00e9n tivo importantes achegas que, a\u00ednda que erra en canto \u00e1 pol\u00e9mica da reserva fraccionaria, merece a pena estudar.<\/span><\/p>\n

\u00a0 En primeiro lugar, fixo unha defensa da usura, non s\u00f3 aceptando o principio de defensa da mesma polo risco aceptado polo prestamista, sen\u00f3n expandindo esa visi\u00f3n ao introducir tam\u00e9n para o seu defensa o concepto de lucrum cessans<\/em>, \u00e9 dicir o risco de perda de beneficios sobre esa cantidade prestada ao producirse un incumprimento do contrato pola parte do prestatario.<\/span><\/p>\n

\u00a0 Con todo, \u00e1 hora de analizar os pr\u00e9stamos e dep\u00f3sitos irregulares erra, xa que confunde ambos tipos de contrato.<\/span><\/p>\n

\u00a0 No seu Tratado sobre os cambios<\/em> (1597), mant\u00e9n a doutrina medieval de que o dep\u00f3sito irregular non \u00e9 sen\u00f3n un contrato de pr\u00e9stamo ou mutuo a favor do banqueiro, que traslada non s\u00f3 a propiedade, sen\u00f3n a dispo\u00f1ibilidade \u00edntegra do tantundem<\/em>, polo que o banqueiro pode lexitimamente utilizalo en beneficio propio, en forma de pr\u00e9stamos ou de calquera outro xeito.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

Porque estes banqueiros, como todos os demais, son verdadeiros donos do di\u00f1eiro que est\u00e1 depositado nos seus bancos, no que se diferencian grandemente dos outros depositarios [\u2026], de modo que o reciben como un pr\u00e9stamo a t\u00edtulo precario e, por conseguinte, a risco seu [\u2026] Tal dep\u00f3sito \u00e9 realmente un pr\u00e9stamo, como se dixo, e a propiedade do di\u00f1eiro depositado pasa ao banqueiro, polo que no caso de que pereza perece para o banqueiro.[iv]<\/a><\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0 F\u00e1isenos aqu\u00ed evidente a confusi\u00f3n na obra de Molina en canto a ambos tipos de contrato, a cal ademais \u00e9 bastante estra\u00f1a, xa que xente como Mart\u00edn de Azpilicueta ou Lu\u00eds Saravia da R\u00faa, xa apuntaran as diferenzas entre ambos e os perigos de mesturalos.<\/span><\/p>\n

\u00a0 Froito desta confusi\u00f3n ten que xurdir necesariamente a defensa dunha banca de reserva fraccionaria, a cal obs\u00e9rvase na obra de Lu\u00eds de Molina, a\u00ednda que hai que dicir que con alg\u00fans miramentos, xa que, por exemplo, condena a aqueles banqueiros que comprometen en negocios tal cantidade de investimento que logo se ven impedidos de poder devolver a cantidade depositada en primeiro lugar no momento oportuno.<\/span><\/p>\n

\u00a0 En \u00faltimo lugar, unha das maiores achegas de Lu\u00eds de Molina ao \u00e1mbito intelectual foi a redacci\u00f3n da s\u00faa Concordia<\/em>. Na cal intentaba conciliar a omnisciencia e omnipotencia divina co libre albedr\u00edo humano.<\/span><\/p>\n

\u00a0 Para iso, describiu a forma en que Deus co\u00f1ece o que far\u00edan as persoas en cada situaci\u00f3n distinta \u00e1 actualmente existente. Saber\u00eda como actuar\u00eda unha persoa de vivir nun sitio ou outro ou cunhas determinadas relaci\u00f3ns ou outras. Segundo Molina, Deus sabe como actuar\u00eda cada home en cada unha das situaci\u00f3ns posibles. A isto chamouno Scientia Media, para colocalo entre a ciencia simple de intelixencia (que \u00e9 aquela pola que Deus co\u00f1ece todo o que a potencia divina \u00e9 capaz de realizar e \u00e9, xa que logo, anterior \u00e1 vontade divina) e a ciencia de visi\u00f3n ou ciencia libre (pola que co\u00f1ece todo o que existe, e \u00e9 xa que logo posterior \u00e1 vontade divina). Coa ciencia media, Deus co\u00f1ece todo o que un axente libre far\u00eda e elixir\u00eda.[v]<\/a><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0 Conclusi\u00f3n.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0 Lu\u00eds de Molina realizou grand\u00edsimas achegas ao pensamento econ\u00f3mico e teol\u00f3xico, loitando en ambas frontes contra o determinismo. Por unha banda, opo\u00f1\u00edase \u00e1 determinaci\u00f3n arbitraria de prezos, e promov\u00eda a defensa da liberdade no uso da propiedade, ata en pr\u00e9stamos. E no plano teol\u00f3xico loitou a favor do libre albedr\u00edo en contra das tendencias reformistas deterministas que atopan a s\u00faa paradigma na teolox\u00eda luterana e calvinista. Para iso desenvolveu unha v\u00eda de explicaci\u00f3n do co\u00f1ecemento divino que harmoniza a liberdade individual coa omnisciencia e omnipotencia divinas. Por iso, Lu\u00eds de Molina deber\u00eda servir como referente dunha loita incansable en todas aquelas frontes onde se poida defender a liberdade.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n<\/div><\/div><\/div>