//POR QUE O ESTADO SUPÓN UN PREXUÍZO PARA A SOCIEDADE. Óscar Rodríguez Carreiro

POR QUE O ESTADO SUPÓN UN PREXUÍZO PARA A SOCIEDADE

 

    – Óscar Rodríguez Carreiro –   

 

  A acción humana supón a utilización de medios para a obtención de fins. Disto dedúcese que os medios son escasos pois, si non o fosen, non serían obxectos da acción, é dicir, non necesitarían ser tidos en conta para a obtención de fins. Xa que os medios son escasos é necesario economizalos, é dicir, hai que asignalos de maneira que sirvan para a obtención dos obxectivos máis desexados. Disto dedúcese que, canto maior sexa a oferta de bens, maior número de obxectivos poderán ser satisfeitos.

  Xa que os medios son escasos, non se poden alcanzar todos os fins. A acción ten lugar escollendo que fins serán satisfeitos a través da utilización dos medios. O actor debe ordenar xerarquicamente os seus fins nunha escala de valores e a acción demostra esta xerarquía: isto é o que se coñece como “preferencia demostrada”.

 

O concepto da preferencia demostrada é simplemente este: que as eleccións reais demostran as preferencias dun home; é dicir, que as súas preferencias pódense deducir do que escolleu na acción. Así, si un home escolle pasar unha hora nun concerto en lugar de vendo unha película, deducimos que prefería o primeiro, ou que ocupaba un posto máis alto na súa escala de valores. Igualmente, si un home gasta cinco dólares nunha camisa deducimos que prefería comprar a camisa a calquera outro uso que podía dar a ese diñeiro.[i]

 

  É imposible coñecer a escala de valores dun individuo excepto a través da preferencia demostrada e esta só se manifesta cando un individuo enfróntase a unha elección concreta. Cada acción supón unha elección e cada elección supón unha preferencia definida. Unha acción nun momento determinado revela a escala de preferencias dunha persoa nun momento determinado. Pero non hai base algunha para asumir que esa escala de preferencias vai permanecer constante.

  Ademais, a utilidade é unha magnitude ordinal non cardinal, unicamente expresa unha orde e non pode someterse a operacións aritméticas: non se pode sumar ou restar. Por iso, como explicou Jeffrey Herbener, as comparacións interpersoais de utilidade son imposibles.

 

Sendo subxectiva, a utilidade non ten un índice cardinal e, xa que logo, non poden existir unidades cardinais comúns que sirvan ao propósito da comparación da utilidade de distintos individuos.[ii]

 

  As magnitudes psíquicas, como a utilidade, non poden medirse xa que carecen dunha unidade obxectivamente extensiva, o que é un requisito necesario para a medida. Ademais, a elección real non pode demostrar ningunha forma de utilidade medible, só demostra que se prefire unha alternativa a outra.

  En términos da preferencia demostrada, os actos de elección só revelan o ranking, pero non as diferenzas de rango. Iso só pode ocorrer cando existen bens que poden ser intercambiados por diñeiro. O diñeiro serve como un denominador común no que se poden expresar as preferencias ordinais a través de intercambios de propiedade privada por diñeiro, o que resulta no establecemento de números cardinais (prezos) que están expresados nas mesmas unidades para todos os bens e servizos intercambiados. O prezo do stock existente de cada ben de consumo reflexa, pero non é igual a, o valor subxectivo da súa unidade marxinal, é dicir, a unidade co menor valor subxectivo.[iii] O prezo de cada factor é imputado da demanda empresarial por tal factor, de acordo co valor da cantidade do ben de consumo que o factor de produción axuda a producir. Este prezo tamén reflicte o custo de oportunidade subxectivo que os propietarios dos factores de produción adxudican á unidade marxinal do factor, o que inclúe o aluguer do factor de produción a outros procesos de produción. Ao transformar os rankings ordinais de preferencia dos individuos, que son por si mesmos imposibles de comparar, nunha cantidade de unidades cardinais comúns, o sistema de mercado, grazas á propiedade privada e á existencia dun medio xeneral de intercambio, permite o cálculo económico. Os empresarios utilizan os prezos monetarios para facer cálculos de beneficio e perda e poden comparar os distintos factores de produción ou conxuntos de factores de produción á hora de organizar a produción. É dicir, no mercado libre os empresarios dispoñen dunha ferramenta para establecer o apropiado uso dos medios para alcanzar os fins. Os cálculos de beneficio e perda permiten as comparacións cardinais do valor social dos bens producidos co valor social dos factores utilizados.[iv] Como sinalou Rothbard, a produtividade do sector privado “consiste no feito de que se están utilizando os recursos para satisfacer as necesidades e os desexos dos consumidores. Os empresarios e outros produtores dirixen as súas enerxías no mercado libre á produción daqueles produtos que terán maior recompensa, e a venda deses produtos serve para ‘medir’ de xeito aproximado a importancia que os consumidores concédenlle”.[v]

  Desde a perspectiva estatista, crese que os funcionarios gobernamentais poden recorrer ao mesmo sistema: utilizar os prezos como base para o cálculo de custo-beneficio das intervencións gobernamentais. Con todo, o erro deste enfoque consiste en equiparar o cálculo que fan os empresarios co que fan os funcionarios do goberno. A estimación xenuína das valoracións sociais require que se poña en xogo a propia riqueza no proceso de produción e intercambio. Sen iso, non hai unha conexión entre os prezos existentes e as expectativas de prezos futuros sobre a que se efectúa o beneficio ou a perda. Xa que a provisión gobernamental de bens opera fóra do sistema de beneficio-perda, non pode recorrer aos prezos para estimar a satisfacción dos consumidores. Como di Herbener, “os funcionarios do goberno só poden ‘xogar’ ao mercado e, desta forma, non poden realizar avaliacións xenuínas”.[vi]

  Desde a perspectiva estatista, xustifícase a intervención estatal pola capacidade do sector público para coñecer as preferencias individuais e realizar un cálculo de custo-beneficio que permita elixir a alternativa que xere un maior beneficio social. Desde un punto de vista epistemolóxico, xa vimos que esta afirmación é incorrecta. Pero, ademais, supón a utilización dunha xustificación ética nunha análise que se pretende libre de valores. O problema é que a economía non pode establecer xuízos éticos nin determinar eleccións políticas. O único que pode facer é presentar a verdade sobre as consecuencias de cada alternativa política, é dicir, sinalar que é o que ocorrerá si se realiza esta ou aquela intervención.

  Como apuntou Rothbard, o único criterio científico que pode permitir determinar de xeito eticamente neutro si a utilidade social aumentou, e xa que logo determinar que a sociedade está mellor debido a un certo cambio, é a Regra de Unanimidade de Pareto.[vii] Esta regra establece que só podemos dicir que a utilidade social aumentou si, debido a un cambio, polo menos un individuo está mellor que antes sen que ningún individuo estea peor. É dicir, para incrementar a riqueza social, unha interacción social debe beneficiar polo menos a unha persoa sen causar dano a ninguén. Si iso ocorre, á situación posterior á interacción denomínase Pareto Superior en relación coa situación anterior á interacción. O óptimo de Pareto alcanzaríase cando se esgotaron todos os posibles cambios Pareto superiores. Debido á imposibilidade de agregar ou restar utilidades e de facer comparacións interpersoais de utilidade, calquera afirmación sobre a utilidade social dunha interacción en ausencia de unanimidade suporía un xuízo ético interpersoal entre aqueles que saen gañando polo cambio e aqueles que saen perdendo.

  No libre mercado os intercambios realízanse de xeito voluntario. O propio feito do intercambio demostra que ambas partes benefícianse (ou, máis estritamente falando, que esperan beneficiarse), doutra forma, non realizarían o intercambio. Debido a que a que o libre mercado constitúe o conxunto dos intercambios voluntarios e a que cada intercambio voluntario demostra unha unanimidade de beneficio para as partes incluídas, pódese concluír que o libre mercado resulta beneficioso para todos os participantes. É dicir, pódese dicir que o libre mercado sempre conduce a un aumento da utilidade social e esta afirmación non supón un xuízo ético, posto que respecta a regra da Unanimidade de Pareto e non depende de comparacións interpersoais de utilidade.

  O Estado diferénciase doutras institucións en que interfire a través do uso da violencia (ou da ameaza do uso da violencia) cos intercambios voluntarios. Si o goberno prohibe que dúas persoas realicen un intercambio (ou as obriga a realizar un intercambio), as utilidades de ambas persoas reducíronse, pois se lles obrigou a renunciar a un intercambio que estaban interesadas en facer (ou se lles obrigou a realizar un intercambio no que non estaban interesadas). Houbo unha ganancia de utilidade por parte dos políticos e funcionarios que impuxeron a restrición, pois, de non ser así, non a levarían a cabo. Como resultado da acción gobernamental, uns individuos gañaron e outros perderon.

  Non existe ningún caso posible no que a interferencia gobernamental cos intercambios conduza a un aumento da utilidade social, polo que, sen entrar en ningún xuízo ético e seguindo os principios científicos da preferencia demostrada e a regra da unanimidade, pódese afirmar que o libre mercado sempre conduce a un aumento da utilidade social mentres que devandito aumento non se pode lograr a través de ningún tipo de intervención estatal. Por iso, como di Herberner

 

Só un sistema social de consentimento unánime pode xerar o maior beneficio para a sociedade; o libre mercado é o compoñente ‘económico’ de tal sistema social.[viii]

.

  O que o ideal estatista de toma de decisións supón, en realidade, é a substitución das valoracións da maioría dos individuos polas valoracións dunha minoría, aqueles encargados de tomar as decisións. Así o expuxo Mises.

 

Os planificadores creen que os seus plans son científicos e que non pode haber desacordo en relación a eles entre a xente decente e ben intencionada. Con todo, non hai tal cousa como un debe ser científico. A ciencia é competente para establecer o que é. Nunca pode ditar o que debería ser e que fins debería buscar a xente. É un feito que os homes están en desacordo nos seus xuízos de valor. É insolente arrogarse un mesmo o dereito a anular os plans doutra xente e forzalos a someterse ao plan do planificador.[ix]

[i] Murray N. Rothbard, Toward a Reconstruction of Utility and Welfare Economics, pp. 224-262 en Mary Sennholz, ed., On Freedom and Free Enterprise (Toronto: D. Van Nostrand, 1956), p. 225.

[ii] Jeffrey M. Herbener, “The Pareto Rule and Welfare Economics”, Review of Austrian Economics, 10, 1 (1997): 79.

[iii] Para o concepto da utilidade marxinal ver https://xoandelugo.org/el-metodo-de-la-escuela-austriaca-la-praxeologia-oscar-r-c/

[iv] Herbener, “The Pareto Rule and Welfare Economics”, pp. 81-82.

[v] Murray N. Rothbard, Economic Controversies (Auburn: Mises Institute, 2011), p. 420.

[vi] Herbener, “The Pareto Rule and Welfare Economics”, p. 83.

[vii] Ver Rothbard, Toward a Reconstruction of Utility and Welfare Economics.

[viii] Herbener, “The Pareto Rule and Welfare Economics”, p. 85.

[ix] Ludwig von Mises, Socialism. An Economic and Sociological Analysis (New Haven: Yale University Press, 1951), p. 539.

2017-09-25T22:38:16+02:00

Leave A Comment